Skip to content

Rawngbâwl: Â’n Ṭanna Lê A Umzie – Rev. Ismael Chiru

Hi thumal pahni, ‘rawng’ (noun) le ‘bâwl’ (verb) hai hi a hran hran, umze nei (content word) ve ve an nih. ‘Rawng bâwl’ ti ding a nih. A morphology tak chu hi hi a nih. ‘Rawng’ ti thumal  hi, ‘ri-awng’-a inthawka  laksuok a ni a. A umzie chu, ‘in tê’ (inthâwina dinga in ) tina a ni a, ‘bâwl’ ti chu, ‘siem’ amani, ‘va sin’ amani, ‘thaw’ amani, tina a nih. Amiruokchu, hi hi written form a documented a lo ni naw a, oral-a chau  hmang hlak a lo ni leiin, kum zabi A.D. 20-naa ei Hmar Bible translator haiin hieng thumal hai hi, vocabulary pakhata siemin ‘rawngbâwl’ tiin an lo ziek ta a. Chuleiin, ‘ri-awng’ le ‘bâwl’ hai chu ‘rawngbâwl’ tiin ei hmang ta pei a nih. Hmar Thuthlung thar-a, vawi sâwmthum lai zet a chuong a, Thuthlung hlui-a 166 lai zet a chuong a nih.

Tienlai ei pi le pu hai chu, inthâwi mi an lo ni a, an inthâwina dingin, bâwlhmun bîk an lo nei a. Chu hmunah kher chun, inthâwina dingin in tê an lo bâwl a, an lo inthâwi hlak a nih. Chu in chu, ‘ri-awng’ annâwleh, ‘rie-awng’ an lo ti hlak. Chu inthâwina in tê chu, thiempu haiin an lo bâwl hlak a nih. Chuleiin, ri-awng bâwltu hai chu, inthâwina buotsaitu thiempu hai an lo ni hlak a nih.  Chun an inthâwina sa-hai chu, ri-awng bâwltu thiempu hai chun, inthawinaa ṭhanghai kuoma an lo sem a, an lo fâk hlak. Chuleiin, hi term hi, taksa fâk le dâwn siemtu tina khawma hmang thei a ni a, sâkhuona tîeng khawm, ‘Pathien sin thawpêk’ tina khawma hmang ve thei a nih.

Hriet ding: ‘Rawngbâwl’ hi sâkhuona tieng chu, inclusive taka hmang thei a ni lai zingin, taksa fâk le dâwn siemna thua ruok chu, exclusive tak a nih.

‘Rawng’ – Ieng rawng am a n’a? ti ‘rawng’ hi chu, Bengali hai ṭawng ei inṭawmpui a nih. A umzie chu, a zie tina a ni a, Manipur-a umhai chun, ‘machu’ an ti hlak.

‘Thing kaw rawng’ – tia mi, ‘rawng’ ruok hi chu adverbial-adjective anga ei hmang, thumal puitling (content word) a ni naw a, functional word a nih. Entirna dingin, thing a sûng a’n kuo hril uorna a nih. Annawle khawm, hi bâwng hai hi pakhat khawm a ṭha rawng a um nawh. Cachar-a um hai chun, ‘chhenda gas’ an ti hlak.

Aw leh! Tu hin tho ei t’a, ei theina po po le ei hrâtna po po le, ei lungril po poin, LALPA ‘rawng’ chu ‘bâwl’ tâng ei tiu le.

Source: Oral tradition.

Published inHmâr LanguageThumal Hmang Dân

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: Content is protected !!