BET LE BUT
Buoi nêi nuoi, indar nei nuoi, thâng neng nung, fel lo, buoi bet but.
THU DIK HRIL LÊ SA ZÂNG KÂP A NÂ
Thu dik ni sî, mî mâwi nâwna amani, mî hmêlhemna ding, thû ei hril chun, an tuorna êm êm â, a hriltû an theidâ hiel hlak. Sa pêlâ fê mî’n sa zâng a kâp chun, nâ a tî luot leiin hniek phâwi lovin a tlu tawp hlak.
Chû leiin, upâ hâi chun thu dik hril nat zie chu sa zâng kâp le an lo têkhî hlak a nih. Thu khêl hril chu inphatâ suklungdam thei a ni â. Intlip thei lo thu dik hril ruok chu, a indik a nih tî hre zing sîin, a tuortûin nâ a ti bêk bêk el hlak a nih.
EI THÂW DAWL LEH DAWL EI FÂK Â. EI THÂW RAK LEH MARAK EI FÂK
Tien lâi upâ hâi chun sin thâwin ruol an el â. Thlâi sie – dawl lê chek ringâ khawsa hâi chu an dêusâw hlak. Chû leiin, an nâu hâi chu taimâk dingin an infûi â, a zilnâin, “Ei thâw dawl leh dawl ei fâk â; ei thâw rak leh marak ei fâk hlak” an lo ti hlak a nih.
Inchûk ding: Taimâk chu khawsak theina bul a ni â. Sin inthlâdâ chu tlâksamnâ a nih.
Thumal hril fiena:
- Chek: Rannung êk inno, êk la ni chie lo. Undigested food before it becomes a stool.
- Marak: Bu chang rum.
A CHÂNGIN HMÂR THING A PÂR Â, A CHÂNGIN SIM THING A PÂR
Hun a inthlâk danglam hlak ang bawkin mihriem khawsak dân khawm a inthlâk thleng hlak â. A hausa lê khawsa thei chau, an hausain an khawsa thei zing ngâi nawh. Hmusitum dâi kil kârâ mî hâi lâi mi ropui, huoisen lê hausâ an hung suok rawp hlak. Chu lei chun, tû khawm indêusâw bîk el ding ei um nawh ti târ langnain, ‘A chângin hmâr thing a pâr â, a chângin sim thing a pâr’ an lo ti hlak a nih. Hi ṭawngka suok hin mi sie lê rethei, tû khawm inngâise bîk ding ei um nawh tî a mi inchûktir. Pâr vê tum a, ei pâr vê nî ding nghâk fan fan tum dingin a mi infûi a nih.
ṬAWNG INBUO LÊ TUI INBUO RÛT THEI A NI NAWH
Tui a inbaw ta chun a luong dar nghâl a, rût thei a ni ta ngâi nawh. Chuong ang bawk chun, vawi khat ei ṭawng suok ta chu, a indar nghâl â, lâk kîr thei a ni ta ngâi nawh. Insîr ieng ang inlâ khawm, ei kei kîr thei ta ngâi nâw a nih. Pî le pû hâi chun mî theidâ hril an inlâu thei êm êm. Ṭawng tlahawl lê lei kuoi thei hrim hrim, sâk suok ngâi lo dingin, “Ṭawng inbuo lê tui inbuo rût thei a ni ta nawh” tiin an nâu hâi fîmkhur dingin an infûi hlak a nih.
NÛ LE PÂ THU ÂWI PHUNCHAWNG ZÂWLA A MÂWNG Â, NÛ LE PÂ THU ÂWI LO INPANG ṬÊNA A MÂWNG
Nû le pâ thu âwi hâi chu an hmû ingîlin an tluong â. Malsâwmna tam tak an dawng hlak. Nû le pâ thununnâ ngâisak lo, mâni thû thua khawsa hlak hâi chu harsatna lê beidawngnâ chi tin rêngin a bâwm nuom hlak. Chu lei chun, pî le pû hâi chun, an nâu hâi chu an thû le hlâ zâwm dingin an infûi hlak. An thû âwi lo hâi zilnain hî ṭawngka suok hi an hmang hlak a nih. Phunchawng thing (pângpat kûng, cotton tree) hi zâwla a mâwng deu tak a. Inpâng thing ruok hi chu ṭênbarama a mâwng hlak. Hî thing hâi hi ûnâu niin an hril a. Phunchawng hi thu âwi thei tak a nî leiâ zâwlâ mâwng lê, inpâng hi thu âwi lo a nî leiâ ṭênâ mâwng niin an hril a nih. Chu lei chun, thu âwi lo an nâu hâi kuoma, “Nû le pâ thu âwi lo, pâng ṭên ṭo thâw’ng i tih” an ti hlak a nih.
TAIMÂK CHU IENG DANGIN A MÂK NAW Â, KÂWNG CHAUVIN A MÂK
Mi taimâ hâi chu a sûr a sâ hnuoiâ sin rum thâwin fâk an zawng hlak â, âwl rêng an nei ngâi nawh. “Ka sâwl, ka kham” ti lovâ sin rum thâw an nî leiin, an rû an chângin a tuor ngâi naw â, an kâwng a napêk hlak. Amîruokchu, taimâk chun lukhâwng a nei têi hlak â. Mi taima chu an hnieng inhnâr deu nghê nghê hlak. Kâwngin thâwhlâ nâw sien lâ lem chu, mi taimâ chu mi tinin an ngâi sâng â, inzâ khawm an inzâ hlak. Chu lei chun, upâ hâiin, “Taimâk chu ieng dangin a mâk naw â, kâwng chauvin a mâk” an lo ti hlak a nih.
KEIPUIIN A ZIE A THUP THEI NAWH
“Mihriem hin a nungchang hlui hi, sim lê bânsan intak a ti hlak. Sim ta lê bânsan ta angin inlang hlak sien khawm, keipuiin a zie a thup thei nâw ang bawkin, nuna a hung inlang nâwk hlak a nih. Keipui khawm hin nun ṭhat lê zâidam tum ieng ang sien khawm, a phîng a ṭâm â, sa sê ding a hmu phât phât chu, a zie bawk a hung suok nâwk hlak. Nunghâk mî tak annâwleh tlangvâl mî tak chu, nuhmei pasal an nei hnung khawmin, an zepui a suok nâwk châng a um rawp hlak. Hî lei hin ‘Keipuiin a zie a thup thei nghâl lo chu’ tî hi a hlâw hlak a nih.”
Be First to Comment