Covid-19 natna hi, Coronavirus leiâ hrî chi khat, mihriem lê rannungâ natna invawitir theitû an nih. Mihriema chun, thuok tiengpang lê inzawm, hritlâng lê natna chi dang dang, Middle East Respiratory Syndrome (MERS) lê Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) tî hai invawitir theitû a nih. Hî virus thar lê natna thar hi, Wuhan, China-â â’n lêng hmâ khan chu hriet a la ni nawh. Covid-19 hi, neo-Coronavirus tiâ hriet lê SARS-COV-2 tiâ a hming inbûk hrî leiâ natnâ a nih. Hî natna hi, khawvêl rambung 213-â mî 10, 000, 000 chuong zetin an inkâi sâwng ta â, mî 5, 00, 000 chuong zetin an hringnâ an chan phâ ta bawk. Dârkâr tinin, hî natna leiâ damnâw lê thî hi an pung pei bawk.
Pathien thu tiengâ hei sui chun, hiengâ khawvêlâ hrî, lîr inhnîng, thlipui, tui lien leiâ thil ṭha nâw mihriem hâi chunga tlung hlak bul inṭanna chu, Eden huonâ bâwsietna lei kha a nih tî ring pâwl khawm an um. Genesis 1:31-â ei hmû angin, Pathien-in a thil siem po po chu a en khan, Coronavirus hi, a thil siem hâi lâiâ ṭhâ a tî vê kha a nih tî ring pâwl khawm an um bawk.
Ei chêngna khawvêl hi, suol leiin, a nî dân ding ang takâ um a ni ta nawh. Thilsiem hâi khawm an nî dân ding ang takâ um ni ta loin, an nî dân ding ang an hung nî nâwkna ding hun chu nghâkhlâ takâ thlîr a ni ziet thû chu, Rom 8: 19- 22-â ziek a nih, a hnuoiâ ang hin.
“Thilsiem hâi chun, beisei êm êmin Pathien nâu hâi hung inlangna chu an nghâkhlâ hlê si â.
Thilsiem hâi chu, thil teplo, thû thuâ inumtirin an um tah, an nuomâ um an ni naw â, beiseina leiâ â’n umtirtû lei a ni lem;
Thilsiem hâi po po khawm chu, sietna salâ inthawkâ insuoin um an t’â, Pathien nâu hâi zalênna ropuia chun an lût ding a ni si â.
Thilsiem po po hâi chu, tû chen hin inrûm lê nâu ha sênâ tuorin an um tâwl tî ei hriet si â.”
Vân thar lê hnuoi thar Pathien-in a siem phât leh, mihriem lê thilsiem hâi ei zalênna ropuia chun lût tâ’ng ei tih. Chû hmâ po chu, khawvêla hin rinumnâ chu tuok ding hrim ei nî ziet chu, Johan 16:33-â Bible-in a hril sâ a nih.
Khawvêla hin chu ei tâ dingâ a ṭhâ khawm a ṭha nawâ inchang thei a ni â. A ṭha nâw khawm a ṭhaâ inchang thei a ni bawk. Entirnâ’n, thli fiem khawm ṭhain, a mi sukhâdam theiâ chu, thlipui chun sietnâ nasa tak â’n tlun thei â. Ruo tui chu malsâwmnâ a nî lâi zingin, a tam talaw chun tui a lien â. Tui lien leiin, mihriem hâi tâ dingâ ruo tui chu thînaâ inchang thei a nih. Leilung innghatna hnuoi sûngâ lung phêk hâi châng nâw sien hlak chu, khawvêl hi tuipui vawng lê khawmuol vawngâ bûkâ um a ni âwm si â, an chângâ an insiem rem vêl hlak leiin tuipui lê khawmuol inbûk tâwk dingin an um a ni si â. An châng phât hlak, lîr inhnîngin, mi tam takin an thî phâ hlak. Thim um nâw sien, var inhawi ziet hre lo ding ei ni â. Ṭapnâ um nâw sien, hlimna hlut ziet hre nâw’ng ei t’â. A dei a um leiin, a lum a um â. A khâ a um leiin, a thlum inhnik ziet ei hriet thiem pha â. Thînâ a um leiin, hringna hlut ziet ei hriet thei bawk. Natnâ um leiin, damnâ zawngin, hrisêl ei nuom â. Chatuon dai lo lê teplo khawvêl a nî leiin, chatuon thil lê kumhlun ding ei beisei a nih. Pathien-in thil a siem dân chu, Isâi 45:7-a chun hieng hin ziek a nih.
“Var ka siem â, inthim khawm ka siem,
Inremnâ ka siem â, sietna râpthlâk khawm ka siem;
Kei LALPÂ, hieng thil hâi po po thâwtû chu ka nih,”
Neo-Coronavirus, SARS-COV-2 hi ei ṭi êm êm â. An’ leh, virus po po hi ṭî ding rêng nî’ng an tî?
Khawvêla hin virus 10, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000 um dingâ ring a nih. Chuong zât zât virus chun ie’m an thaw â? Virus a tam lem chu, mihriema kâi loin, bacteria-a kâiin, bacteria hâi pung hrât taluot ding an dang lem a nih. Suitû hâi chun, virus lê bacteria hi inzât vêl dingin an ring a nih. Mihriem pakhat taksa sûnga ringawt khawm hin, bacteria 100, 000, 000, 000, 000 vêl an um ni dingâ ring a nih. Bacteria hâi chun, ei thil fâk hâi digest-na ding lê ei natna do theinâ (immunity) sukhrâtna dingin ṭangkâinâ tam tak an nei. Bacteria bo hin hringnâ hi a um thei nâwna kawng tam tak a um lem hman hman a nih. Amîruokchu, hieng bacteria pung taluot ding dangtû an um nâw chun, pung hrât talawin kum khat sûng ngawt khawmâ khawvêl pumpui hi a dâpin, dâp suok thei dingâ ring a ni bawk. Khawvêlâ virus a tam lem chun, bacteria hâi hi thatin, mihriem taksa tâ dingâ hun tawk char an inumtir thung lem hlak a nih. A kâr châng, hiengâ virus hâiin bacteria an buoipuina lama hin, mihriem tâ dingâ pawi zâwngin an um hlak â. Chu phât chun, mihriem chu hrî leiin, natnâ chi dang dang invawiin, a kâr châng chu ei thîpui phâ hiel hlak a nih.
Virus iemani zât chu, rannung sûngâ umin, enkawlna khawm an thâw vê hlak. Hieng ang virus hâi hi, mihriema an kâi phât, natnâ mak tak tak invawi a ni hlak. HIV (Human Immunodeficiency Virus) hrik khawm hi, zâwngâ inthawkâ mihriemâ inkâi sâwng a nih. Mihriem taksaâ a hung lût phât, AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome) hung umin, natnâ chi dang dang mihriemin a hung invawi phâ ta hlak a nih. Hieng ang tho hin, bâk lê vatê hâiâ inthawkin hrî/virus chi dang dang khawm mihriemâ kâi sâwng a nî phât leh, mihriem sûngâ hrik dotûin (immune system) a do zo nâw phât, mihriemin a thî phâ ta hlak a nih.
Neo-Coronavirus/SARS-COV-2 khawm hi, mihriemâ um hlak hrim virus a ni naw â, ramsaâ inthawkâ mihriemâ kâi sâwng lem a nih. Hî virus um hlakna rannung chun an nat phâ hran ngâi nâw ni dingâ ring a nih. Wuhan ‘Wet Market’-â ran chi tin rêng fâk ding zawrna hmunâ inthawkâ mihriem a hung kâi hnung chun, thli fiem chu thlipui hrât takâ hung inchangin, mihriemin ei thâwhlâ ta bêk bêk el a nih.
Mihriem hin, fak ding chin tâwk hrein, insûm thei inlâ chu tûtâ hripui lê khawvêl huopâ beidawngnâ mihriemin ei tuok hi a um kher ring a um nawh. Hî hri inleng leiâ thil tlung haiâ inthawk hin, hrîin mihriem a kâi lê a kâi nâw chu, iemani chen chu, mihriemâ innghatna chin chu a nei vê tî hriet theiin a um.
Virus chi ṭhenkhat mihriem sûngâ umin, mihriem natpui khawpâ bacteria pung taluot ding an dang ang hin, rannung sûnga khawm chuong ang sin thâw, virus an um vê a nî leiin, rannung sûngâ an um sûng po chu mihriem tâ dinga natna intluntû an ni chuong hran ngâi nawh. Thli fiem hi thlipuiâ inchangin, mihriem tâ dingâ ṭibâium tak a hung nî thei ang hin, virus khawm an um nâwna ding hmunâ umin, an thâw nâw ding an thâw phât hin, hrî mak tak tak hung suokin mihriem tâ dingâ thîna chen intlungtirtûin an hung inchang ta hlak a nih.
Thlipui nasa takin a hrâng â, zirtir hâi lawng a nawt vêl â, tui infâwn vêl hâi chun lawng a sukpil el ding angin a um tâk leiin, zirtir hâi bohmang inlâuâ an um lâi khan, Lal Îsû chu a lo in a nih tî ziek ei hmu. Zirtir hâi beidawngin an va kei tho chun, Îsû chun thlî lê tui fâwn chu a hal â, thâwk le khâtin an hung rê el a nih (Mathew 8: 23-26)
Khawvêl hi, SARS-COV-2 thlipuiin a nawt vêl â, thîna tui nasa taka â’n fâwn lâi hin, khawvêl hin Îsû bel sien chu, thlipui lê tui fâwn sukrêna dingin a kam khat chau khawm a hun tawk vei leh! Khawvêl hlak chun Îsû bêlna châng hre lo.
Ei hmâkhuo ding hi hriet thiem â’n tak ta hlê el. Beidawng lê lung muong khawm hin umzie an nei thei tak tak ta nâw a hawi. Thil tlung ding chu an la hung tlung pei el âwm si â.
Ei sam zâi um zât chen hretû lê ei pieng hmâ daiâ inthawk mi hretû, Chatuon Pathien chau hi ring tlâk a nî leiin, hî Coronavirus hripui chungchâng ei hriet thiemna khêl tieng chu, Amâ bêlin, Amaâ innghat tawp el nâw hi chu, thâw thei dang ei nei ta nawh.
A
Welcome!