Infûina thuchâ hi ka ngâithlâk râwn vê ta â, ṭum iemani zât chu ka hril vê ta bawk, thil awlâi â’n nawh. Ṭum khat mo inthlânaa infûina thuchâ ka hril vê ngawt â, kha hâi khan chu an mi ruot ka ring ta nawh. Infûina thuchâ hi a thupui lê hun a zirin mânî inen lo thei lo a nih. Mânî bal neng nung zingâ, thienghlim dingâ mî hâi infûi chu thil inrem lo a nih. Thumal hmang khawm fîmkhur a ṭûl. Mi pakhat, inkhâwm ngâi rak lo hi thu hrilna hun an pêk â, a mâwi zâwngâ,”ka ngên chêu” khawm ti lo, “kâ’n fûi chêu” a ti vet ni âwm a nih. A ngâithlatû hâi nâ a sukkham hlê an tih. Ṭawngkam hmang chu thu hran lo ni sien. Hun bîk thilâ infûina thuchâ hril chu a hun lê hmun inhmeâ hril thiem a ṭûl. Sâwt deu hun hmang si â, ieng thû tak am inlâwipui ding um dêr loâ zo el thei a nih. Chun, infûi ê tî lo chun, lungâwi loâ mî siem thei a ni bawk. Sei êm êm lo, inhlâwm lalâ ngâithlatû hâi fâk thei zâwngâ hril a pawimâw. Chu chu, Peter infûina thuchâ hi a nih.
Upâ (Elder) Simon Peter chun:
Nangnî lâiâ kohran Upâ hâi chu, kei, in Upa chanpui vê bawk, Krista tuorna hâi lê ropuina hung inlang ding chang vê beiseitû hin kâ’n fûi chêu (1 Peter 5:1)
Upâ (Elder) Peter hi ieng hun lâiâ Kohran Upâ dingâ ruot lê nam det (ordain) am a ni tî Bible hin a hril naw â. Amîruokchu, amâ Peter hin Upâ (Elder) a nî thû a hung hril lang â. Kohran a hung pieng hnungâ ringtû (berâm) hâi enkawl dingâ ruotâ a um leiâ Kohran Upa nînâ hi pêk a hawi. Chû leiin, Tirko (Apostle) ni sien khawm, berâmpû lal tak Îsû Khrîstâ berâm hâi enkawltû a nî leiin, “kei, in Upa chanpui” tiin a rawng bâwlpui hâi kuoma a nînâ a suklang a nih. Einî lâi khawm, Kohran Upâ ni zingâ Pastor dingâ nam detna chang (ordained) khawm ei um vê tho ang hi ni mei a tih. Amâ ruok hi chu, Îsû’n a lên dêngna hmunâ a zirtir (disciple) dingâ a ko a ni â. Chû hnung peiâ, Kohran-â rawng bâwlna lê inzawmâ Upâ (elder) hi chu a dawng a nih. Upâ â’n tîna hin, a ruol hâi nêkâ chunghnung lemâ â’n hrilnâ ni loin, kohran hâi rawng bâwltû a nîna tieng lem a nih. Â’n sie chunghnung nâw ziet inlangna chu, “in Upa chanpui, Khrîstâ ropuina hung inlang ding chang vê beiseitû” a tî hin a fie hlê.
Peter hi, ngâ manâ fâk zawng hlak ni sien khawm, Îsû chu Messiah, Pathien hring Nâupâ a nih tî puong lang hmasatû a ni â, vân ram châbî a kutâ pêk a ni â, Îsû ropuinâ, hmêl danglamna tlângâ hmutû lâiâ ṭhang, mit ngêiâ Îsû zâlna thlân ruok hmu â, Îsû tho nâwk taksa put lâiâ inhma tuokâ inbie lê mitâ hmutû a nih. Bible-â ei hmû dân hin, mi hnê theina nei, thâwna tieng tieng kut kâi thla lovâ inpumpêk tawp mî niin â’n lang. Khrîstâ tuornâ tuorpui â, Pathien ram tâ dingâ ṭhahnem ngâi lê a ropuinâ beiseitû a nih tî â lêkhathawn hin a suklang. Khrîstien Thuro sie (Christian Tradition) hril dân chun, Antiokei Kohran-â Bishop (Pope) hmasa tak, ringum takâ Khrîstâ zuitû, Khrîstien sukdûdâtuâ inlâr, lal Nero hun (64 B.C.) lâi vêlâ Khrîstâ hmingâ mârtar (hem dê) chang niâ hril a nih. Apocrypha-â Peter Thil Thâw Lêkhabû-ah (Book of Acts of Peter) khawm Peter hi, Kross-â hem deâ, Khrîstâ hmingâ mârtar tiin a hril.
Tirko Peter hi Thlarâu Thienghlim tlung (Pentecost) hmâ khan chu, a mizie enin infûina thuchâ hril dingâ ko chî ni âwm lo tak a nih. Amîruokchu, experience a hau khawm nî’ng a ti â, a lêkhathawnâ Kohran Upâ lê mipui hâi tâ dingâ infûina thû a hril hi chu a tâwi felin, a fûn khâwm ṭha hlê. A thuchâ (message) hi ei lo tiem ta hlak khawm a ni el thei â, hei bî nawn nâwk ei tih:-
Kohran Upa tâ ding.
1. Nangnî lâiâ Pathien berâm hâi chu enkawl ṭha ro. Thâw dingâ tî in nî lei ni lovin, Pathien dit dân angâ nangniâ thâw inhâwkna leiin thâw ro”.
Kohran-â Upâ-in, a Upa chanpui infûina thuchâ a hei pêk el hi, a patling hlê chu nî’ng a tih. Kohran Upâ hâi sin chu, Kohran enkawltû, berâm hâi fâk ding petû, châwmtû lê sukse theitû lakâ vêngtu an ni â. Lo sui zâu deu hâi chun enkawltû lê châwmtû ngîrhmun chu thil awlâi lo a nih ti hrie’ng an tih. Bible-in, enkawltû a tî umzie chu mânî tâ ni lo enkawltû a nih. Chû an sin thâwnaa chun, mâw phurna lê chanvo pêk leiâ thâw ding ni loin, mânî phûr thuâ thâw ding ni bawk loin, thâw dingâ hril an nî lei ngawtâ thâw ni loin, Pathien dit dânin, Thlarâu Thienghlimin an lungrila, thâw inhâwknâ â’n neitir ang peiâ Kohran hâi enkawl dingâ infûinâ a nih. A dittui khawp el.
Thil thâw hrim hrim hi, ṭhahnem ngâina lê inhâwkna lungrilâ inthawkâ thâw a ni chun, a hlâwkin a hâdam â. Thâw rawh tî leiâ thâw chau hâi sin thâw chu, en sâwl a um â, an sin thâw khawm a hlâwk tak tak ngâi nawh. Peter-in a Upa chanpui hâi â’n fûinâ hi, puitling nun zie indik tak a nih. Thlarâu Thienghlimin sin thâw leiâ lungrilâ inhâwknâ neiâ thâwtû chun, hotû lê neitû um lê um nâwin thû a hril nawh, to ṭawkin a sina khan, lungâwi lê thafân takin a thâw miel miel el hlak a nih.
Peter lêkhathawn ziek lâi hi, kohran bul inṭan lâi, ringna lê ro inrêlnaa khawm la nâupang, khawtlânga khawm a nêuzaw (minority), sawrkâr ngâia dân puoâ sie (illegal religion) lâi hun a nî leiin, kohran Upa sin chu hau intak hlê’ng a tih. Hieng ang hun lâiâ kohran enkawltû tâ ding chun, a khing a khingin vêng ding khawm tam a tih. Chuleiin, Peter-in a dit fîr êm êm khawm hi âwm rêng a nih. Ringnaâ an ngîr nghetna dingâ Pathien Thû inchûktir dâm, thlamuongna thuchâ dâm, Khrîstaâ puitlingna ding lampui dâm, Pathien Ram thua, Îsû Khrîstâ thu hril lê Juda khermei hâi suongtuona danglam dân dâm lê Rom sawrkâr laka, fîmkhur takâ an khawsak dân ding hril chu Kohran Upâ hâi mâw phurnâ nî’ng a ti â, sin chu tam hlê’ng a tih.
Sûng tieng lê puo tiengâ harsatnain a mi tuom lâiâ enkawltû sin thâw hi, mei mei a ni nawh. Kohran enkawlna sin lem chu, sawrkâr lê khawtlâng thu zâwm lê zâwm nâw hun khawm a ṭûl châng a um hlak. Sawrkâr thu neitû lê thâw tlâng thei hun lâi chun a zie um, inṭhangpui tuo thei a nih. Amîruokchu, Khrîstien hâi hi hotu hâi thû zâwm dingâ hrilâ ei um lâi zingâ zâwm thei nâw hun a um châng hin a hung buoithlâk hlak. Peter lêkhathawn ziek hun lâi hi, Pathien thu hril khap lê Khrîstien ni hrim hrim chu sawrkâr rem tî lo lâi a ni â. Chû leiin, a rêng a ramâ Rom lalram hotu hâi thû thuâ um thei nâw hun a nih. Khrîstien hâi lem kha chu, mî hmû loâ hnuoi khur sûngâ Pathien biek (Inkhâwm) a ṭûl a nih. Khâng ṭâwk ṭâwkâ Kohran kalchâwi a nî lei khan, Kohran Upa sin hâu intak dân kha chu hril lo khawmâ ngâiruotna ringawt khawmâ hei hriet thei a nih. Pathien Ram sin thâw hi harsatna a nasa po leh, thâw (enkawltû tâ dingin) ding a tam â, varna lê rem hrietna khawm ei pawimaw â, inhlêm thei a ni nawh. Mipui an buoi philî lâiâ lo inlusu bur bur thei hâi chu Jona anga Pathien-â inthawkâ hla takâ um hâi ang nâw chu an um nawh. Khawvêl hin ieng boruok am ei hmasuon ding ei hriet nawh. Ieng thil khawm hung tlung sien, thâw dingâ tî leiâ thâw chau ni lo â, Peter infûina thuchâ angâ Pathien dit dânâ inhâwk takâ thâw thei ang hi ei la pawimâw deu deu ding a nih. Enkawltu ṭhâ, berâmpû chun, a berâm enkawl hâi tâ dingâ a hringnâ â’n hlân angin kohran Upâ hâiin an berâm hâi ṭha takâ enkawl dingin â’n fûi a nih.
2. “Sum tiengâ inhâwmthâw lei ni lovin, rawng bâwl nuomna lungril putin enkawl ro.”
A chungâ ei thu lâk hin a dit chu ieng lungril putin am rawng ei bâwl â? tî a la ni pei. Rawng bâwlnâ, tak chang lovâ siemtû chu tangka sum hi a ni rawp hlak. A sinâ inhnikna nei ni lo â, sum beiseina leiâ thâw (sinâ inbûr) a ni chun a beisei angâ sum a hmu nâw phât a thâ a fân nâw ding tîna nî’ng a ti â, a sinâ ṭhahnem ngâinâ a nei bawk nâw ding a nih. Chû leiin, enkawltu ringum ni lovin enkawltu inhlâwfâ a ni â, a enkawl hma sâwnna ding nêkin, amâ hlâwkna ding chu a ngâi pawimâw tak a hung ni ta ding nî’ng a ti â, a chan ṭhatna ding a ni phawt chun a enkawlin tuor hâi sien khawm pawi tînâ nei bawk nâw ni. Chun, puo tieng lang thei ram chin chara lung âwi pei bawk a tih. Chû leiin, sumâ inhâwmthâw pumâ Kohran enkawl chu, Peter hin a remti nâw a nih.
Mânî tâ dingâ sum inhâwmthâwna nei pumâ Kohran enkawl hâi hrim hrim chu a neitû Pathien tâ dingâ lâk khâwm, a lungril tak a ni naw â, mânî tâ dingâ lâk khâwm chu a lungrilâ lien tak a ni nâw thei nawh. Chuong hâi chun, rawng bâwlnaâ an ngâi pawimâw tak chu, Khrîstâ lâivir (Christ-centric) ni ta lovin, mânî a pawimâw taka (self-centric) an insie lem â, thlarâuâ kohran inṭhangna tieng chu thupui tak a ni thei ta ngâi nawh. Amâ â’n lang nâw ding a ni chun, sin châwl el nuom hung ni bawk a tih. Chû leiin, mânî tâ dingâ sum inhâwmthâw enkawltû chun, Kohran hâi Khrîstaâ puitling nun nei dingin a châwmin a enkawl thei nâw ding a nih tî Peter hin a hmu chieng leiin, ṭhahnem ngâi takin, hî infûina lêkhâ hi a Upa chanpui hâi kuoma a thawn ni hin â’n lang. Tangka sum hi rawng bâwlna dingâ hmangraw pawimâw ni sien khawm, ei thâwna san lê thil tum tak hre fu lovâ tangka sum a lien takâ sie thei a nî leiin, hieng ang zâwng ngâituona leiâ, Peter hin a ziek khawm ni thei bawk a tih.
Rawng bâwlpui dit tak, chawmkhat hei inngâituo vak tâ. Ieng leiâ rawng bawlnaâ lût am i ni â? Pathien ram invawina leiâ tangka sum tam tak hlâwnâ (sawrkâr officer sin) mâksan hâi hi inpâk an um i ti hlak am? Annî hâi hi rawng bâwl nuom an tling a nih. Pathien kohran (berâm) enkawl ding chun nuomna lê invawina lungril nei a ṭûl ziet, Peter-in a hril hin umzie inthûk tak el a nei a nih tî â’n lang a nih.
3. “In enkawl hâi chunga insuklal nâw unlâ, an entawn tlâkin um lem ro“.
Mihriem hi chapo lê thu nei nuom lungril nei ei ni tlângpui. Pathien hmangaina hin mî po po angkhat vawngâ a en a nî leiin, Kohran Upâ hâi chu, an Kohran enkawl hâi chunga inti thu nei takâ um lo dingin, rû inlang râwtin Peter hin â’n fûi a nih.
Insuklal tî hin, Kohran hâi chungâ thu nei takâ um â, tû mitmei khawm vêng dêr lovâ nuom dân dânâ kohran chungâ khawsak hi a nih. Mâw phurna lê rawng bâwlna dingâ nînâ Kohran-in (Pathien-in) a mi pêk hi lal hrâwtna lê rawng bâwlpui hâi lakâ insuklalnaâ hmang thei tak a nih. Ka ruol annâwleh rawng bâwlpui hâi tî nêkin, ka râwi hâi (staff) hâi hei tî lem inhawi tî khawm an um hlak tho a nih. Chun, ṭawngkam innêm riei hmangâ, sin thâw dâna (style of leadership) ruok chu, insuklal âr um thei khawm a ni tho. Peter hun lâi khan, hieng ang lungril put Kohran Upâ an lo um khawm a ni el thei.
Insuklal hâi chun mi dang thû iengâ ngâi lovin, mî hâi dîriem takin an biek hlak. Hmangaina ângsûng chun lal ṭhungphâ lê insângna lung rem a chim â, lunginsietna lê dâw theinâ â’n der suok hlak. Insuklalna chun mî a kei khâwm naw â, lungril na ngâwi ngâwiin mî a siem â, a râwiâ sin thâw chu lungril a zalên nawh. Chû leiin, Peter hin a Kohran Upa chanpui hâi chu, kohran an enkawl hâi chunga insuklal lo dingin a tî a ni ngêi ni dingin â’n lang. Khrîstâ khawmâ hotu tî a nuom naw â, hotû pakhat a um, chu chu vânah a um a ti dai a ni kha.
Mâw phurna lê nîna hin insuklalnâ fen sâ nâw sien tî hi ei tû lâi ngîrhmunâ ding chun ni âwm tak a nih. Rawng bâwl dingâ Îsû hung inthawk dân chu a nînâ, lalnâ, thu neinâ, châwimâwiâ umna lal ṭhungphâ mâksanâ hung a nih. Hi hi, a zirtir Peter khawmâ a ngâimaw â, einî khawmâ ei ngâimâw vê ding ni âwm tak a nih.
Entawn tlâk rawng bâwl:
Ei hril ta angin, hî lêkhathawn, Peter-in a ziek lâi hun hi, Khrîstien hâi tâ dingâ hun intêp, tuorna lê rinumnain a chîm lâi, Khrîstien hâi hmu pei lo, an chunga awnâ zawng zing, lal Nero inlal hun lâi a nî leiin, kohran hâi ringnaâ an ngîr nghetna ding lê fiena meipui khawm tlung sien pal thleng thei dingâ Tirko Peter a ṭhahnem ngâina chun, a lêkhathawn tâwp tieng hin infûina thuchâ hi kohran ṭhuoitu hâi kuoma a hril a nih.
Einî tieng:
Kum zabî 21-naâ Khrîstien hâi hin, Peter hun lâi ang êm hun khirkhân la tuok nâw inlâ khawm, hun danglam takin a mi tuom vêl a nih tî nâw thei a ni nawh. Ei hmâ tieng ieng boruok am a hung inher suok ding hlak ei hriet bawk nawh. Peter-in a hril angâ ngâiven â, fîmkhur dingâ ei infûi sau sau a ṭûl hlê a nih. Ei boruok pal mêkâ inthawkâ hmâ tieng thlîr pum zingin, Kohran ṭhuoitû lê nû le pâ hâi hin hieng ang hin mânî hang inen fie’ng ei tîu:
- Ka thâw ang ang ka nâu hin hung thâw sien insûng ngîr dawk kan tî?
- Ka um dân ang ang hin kohran mipui hung um vê hâi sien, Kohran-in hmâ sâwn a tî?
Peter hin a chîmtû, huol vêltû boruok lê kohran ngîrhmun thlîr zingâ, var takâ a Upa chanpui hâi â’n fûinâ hi einî hâi khawmâ ei pawimâw vê hlê an’ naw mâw? Peter hin an rawng bâwl dân ding chau ni lovin, kawng iengkima an râwi hâi entawn tlâkâ um dingin an nun hmang fîmkhur hâi sien a nuom â, chu khawm chu tû lâi kohran ṭhuoitû hâi khawm hin ei mamâw nâw bîk chuong nawh ei tî ka ring. Îsû khawmâ enkhî ding (legacy) a mi mâksanpêk ang khan, kohran upâ hâi hin an râwi hâi ṭawngbâuâ an inchûktir el khêla, thil thâw lê châng zeâ entawn ding mâksan thei inlâ, Lalpâ Pathien nuom dân a nî ring a um.
Pathien thû chun, “I chungâ an thâw dingâ i nuom ang bawkin, mî chunga khawm thâw rawh” a ti â. Îsû Khrîstâ chun, “mi zui ro” a ti ngam â, einî hâi hin ei râwi hâi hi mi zui ro ei ti ngam vê ding?
Mi zui hâi sien ieng chenâ hlâ am ei phâkpui ding âw? Ringtû hâiin Khrîstien puitling nun lê nun dân ṭhâ an hung entawn ding nun lê châng zie ngêiâ ei suklang hin, a hmutû hâi nuna inchik tlâk sûlhnung mâksanin a um hlak a ni tî hrein, Peter hin inhâwmthâw takin a hril â, tû lâi kohran khawm hin ei pawimâw hlê a nih.
Chuong angâ Kohran enkawltû, Kohran Upâ hâi chu, Berâm Vêngtû Lal tak a hung phât chun, ropuina lal lukhum chul thei lo chu dawng an tih tiin chonâ lê hmâ tieng beiseina êng a hril.
Be First to Comment