Skip to content

‘Biekin’ am ‘Biek In’? – Joshua Neitham

IN
(House, Sleep, You/Nangnî, Affix/Bêngbereptû)

Hmâr ṭawngâ hriet thiem lê ziek infûk harsa tak ding âwmâ inlang chu ziek kawp lê ziek ṭhê hi a nih. Hi hi mi tam lem buoina lê chiengkuong lonâ a nih. Ei ṭawngâ thumal ei ihmang râwn pâwl tak laiâ pakhat chu, ‘IN’ hi ni sien khawm, ziek dik nêkin, ziek suol hi a tam lem hiel el thei a nih. Hi hi, ziek kawp hun ding lê ziek ṭhê ding hun chieng lo lei a nih. Ziek kawp ding huna ziek ṭhe loâ, ziek ṭhê ding hunâ ziek kawp dâm hin, ei thu ziek, ei inkâwktir tum tak a kâwk phâk ta ngâi nawh. Thumal dang lê inthlawpâ inzui ni sîin, ziek kawp hun ding lê ziek ṭhê ding hun hi awlsam deu ni bawk sîin, harsa deu angâ inlang chu a hawi.

Ei ṭawnga hin bêngbereptû iemani zât ei nei. Chuong hâi chu, a hmangna hun ding lê hmun ei hriet chieng chun, ziek kawp lê ziek ṭhê ding hun hriet theina kawnga, iemani chen chu a mi ṭhangpui thei a nih. Hriet lê inchik ding pawimâw chu, a hun tak kha a nih. Ieng tik hunâ am? Chu chû hun chu ieng tiin am hre thei ei ti â? Awlsam deuâ hriet lê inchik thei dân a um khiet el am? A um ngêi luo ie!

Ei thupui tak chu, ‘biekin’ tiâ ziek ding am, ‘biek in’ tiâ ziek lem ding tî hi a nih. Hî thumal ziek dân kawnga hin ei inkhuong ruol nâw khawm chu a hawi hlak. A ṭhenin ei ziek kawp. A ṭhenin ei ziek ṭhê. Ngâi dân ei hei hril tlâng châng hin, bêsan det tâwk tak nei angâ insâlin, ṭhanghmun khâw thei seng khawm ei hawi hlak bawk. Chuong a nî lâi zingin, ngâituo dingâ ṭhâ chu, ei bêsan tak ei itî hlak hâi hi bêsan tlâk tak tak an ni chie am ie tî hi a nih.

Lêkhabû ei itiem râwn bîk deu hâi ziek dân hin, hriet nâw kârin, ei lungril hi a lo inchie zawp hnê nuom khawp el. Tum hrâm a ni kher nâw khawmâ, hriet nâw kârâ lo entawn hi a awlsam ang reng chu a ni âwm. Hmâr ṭawngâ inziek lêkhâ ei hung tiem thei ṭanâ inthawkâ, ei tiem râwn lê ei tiem ngun tak chu Bâibul hi a ni el âwm. Ziek dang dang lê suttû dang dang nei ni sien khawm, mâkmaw â lêkhabû pakhat, in tinâ um dingâ ei iring chu Bâibul hi a nih.

Ei thupuia lût ei tih. A ni leh, ei Bâibul ziek dang danga hâi hin, ‘church’ ei itî hi ieng angâ ziek am a ni â? ‘Biek in’ tiâ an ziek am, ‘biekin’ tiâ an ziek lem? A ieng lem hi am a indik lem ta ding? Ei Bâibul ziek dang dang ei hei kêu chun, ziek pakhat sûnga ngêi khawm, a kârchâng ‘Biekin’ tiâ ziek a ni â, a kârchâng ‘biek in’ tiâ ziek ṭhê a nih. A chiengkuong nâw khawp el. A buoi hlê. Ziek dân kawnga hin, uniformity & consistency hi a pawimâw tak zet tî chu inzâwt hranpâ loâ ei hriet sâ seng a nî khawm ring a um. Hî thumal ziek dân kawnga ruok hin chu, kam sie hmang ni chuong loin, ei Bâibul ṭhenkhata hâi hin, uniformity & consistency an nei nawh tî theiin a um tlat.

Tû lâi chu, tlâwmngâi, taimâ lê thiem tak tak hâi zârin, application @ app hmangin, nuom hun huna, khâw lâi hmuna khawm, ei phone-a hâi Hmâr ṭawngâ inziek ngêi Bâibul tiem theiin ei châwi lawn zing thei tah. Remchângâ lain, app siemtu hâi kuoma lâwm thû ka zuk hril malam nghâl a nih. Ka phone hmanga hin, hieng ang Bâibul app hi pathum ka inbûk ve â, ka lo ṭangkâipui thei khawp el. Hieng Bâibul app-a hâi hin, ‘biek in’‘biekin’ tiâ inziek ka hei zawng sin â, ziek dân inruol lo ṭhahnem tâwk tak ka hmu. Ziek pakhata chun, church (nuom chun tempul/temple tî thei) ‘biekin’ tiâ inziek, inkâwktir hi vawi 14 a umâ, ‘biek in’ tiâ inziek vawi 12 a um bawk. Thu ziek dân hi, amâ lê amâ inkawkal a hawi khawp el. Pakhat nâwk thunga chun, ‘biekin’ tiâ inziek, inkâwktir hi vawi 96 a umâ, ‘biek in’ tiâ inziek vawi 8 a um bawk. Hi lem hi chu a chiengkuong nâw lem a hawi. A pathumnaa ruok chun, ‘biekin’ tiâ thumal inziek vawi thum a um. Amîruokchu, church (tempul/temple) kâwk ta loin, thil thâw kâwk ta lemin, ‘biek in’ tiâ inziek, church kâwk chu vawi 1 chau a um vê thung. Bâibul app pathumna hin a ziek indik tak chu a nih. Chuleichun, Hmâr ṭawngâ ‘church’ ziek dân chungthua ruok hin chu, ei Bâibul ṭhenkhat hi bêsan tlâk chu an nî hmêl nawh, ngîrpui bîk nei loin an chiengkuong nâw leiin. Hieng hi a ni sî chun, ieng ziek dân lê kalhmang tak am bêsan inlâ, ziek indik thei ei ti â?

Ziek dân kawnga hin chu, grammar dân mûmal takâ innghat hi a him tâwkâ ngâi thei a nih. Hî grammar ei itî hi, Hmâr grammar ni sien. Amîruokchu, ei thupui tak a nî nâw leiin, a kip a kâwiâ hril nêkin, thupui hril fie theina ding tâwk charâ hei sawr vak tum lem ei tih.

Ei thû le hlâ, ei Bâibul-â ziek dân thumal ṭhenkhat hâi hi, ziek kawp lê ziek ṭhê chungchânga hin, iemani chen chu, hnam dang ziek dân, a bîkin Sâp ṭawng ziek dân hin a mi lo fen talaw deu am a ni âw tî thei ding hin a um hlak chu a hawi.

Sâp hâi chun, ‘kohran’ hâiin, Pathien an biekna ding hmun, a hranpâ lieuvâ ‘in’ (building, structure) an bâwl chu, ‘church’ (building) tiâ hming inbûkin, an ko el hlak. Ki dangâ en lê hril fie chun, fê khâwm ‘kohran’ hâi khawm inkâwktir thei ni tho mei a tih. Einî khawmâ, ‘in’ (building, structure) bâwlin, ni bîk, hun bîk siemin, fê khawmin, hieng ang ‘ina’ (building, structure) hin, Pathien bein, hun ser ei hmang hlak. Chu chu, ‘inkhâwm’ ei ti tlângpui hlak. Ei inkhâwm hunâ ei ‘biek’ tak hlak chu Pathien hi a nih. Pathien biekna hmun a nî leiin, ‘biek in’ tiâ ko lê ziek hi a âwm hliei hlieiin, a indik lem a nih.

Amîruokchu, ka hung hril tâk ang khan, Sâp hâiin, thumal pakhatin, ‘church’ tiâ an lo ziek dân kha, âwm ti pâwl ei lo um chu ni ngêi a ti â. A tlukpui ding âwm, ‘biekin’ tiâ ziek a hung nih. Chu lâi zing chun, a ṭhenin, ‘biek in’ tiâ ziek hi âwm lem tiin, ziek kawp lo hi an lo fêpui vê thung a hawi bawk.

Hril tlâng huna hâi, ‘biekin’ tiâ ziek thlang lem hâiin an ṭhangsan tak chu, ‘church’ hi thumal pakhat a nî leiin, ‘hming’ (noun) a nî bawk leiin, thumal pakhat innîtirin, ‘biekin’ tiâ ziek hi fûk a tih tî hi a nih. An lo thlîr dân hi, awm vê vieu angin inlang dê sien khawm, Hmâr grammar hmangruo hmangâ ei hei kar chie chun, kar dawk hlawtâ peihâwn nghâl theiin a um tlat. Zung det lo lo kei a nih. A ngîr sâwt thei nawh. Fiena chu a dier zo nawh. Hmâr ṭawng lê Sâp ṭawng zie lê kalhmang inang lo hi ei hriet tho dê khawmin, hmang huna hâi hin, hriet nâw kârin a mi lo dâwivêt nâwk hlak khawm chu a hawi. ‘Hming’ a ni ta hrim hrim chun chu ziek kawp ngêi ngêi ding tî ngâi dân hin bâksamna a nei tlat. Hî ngâi dân hin, ei lungrila hin zung inthûk tak lê det tak el a kei ta khawm chu a hawi hiel. Hieng kî lo deu khawmâ hei dâk kuolin, thlîrna tukver dangâ inthawk khawmâ hei thlîr thei hlak inlâ chu nuom a um tak zet.

‘Hming’ a nî leiin, thumal khat a nî kher a ṭûl chuong nawh. Hming khawm hi, inthuo (compound) a ni thei. Thuo khat, thuo hnîin inthuo inlâ khawm a hming nînâ a inhmang chuong kher ngâi nawh. Hming inthuo ziek dân kawnga hin, Sâp hâi chun, chi thumin an ṭhê hlak. Chuong hâi chu – inhawng (open), closed (inkhâr) lê hyphenated (zawmnâ) an nih. Hieng ang hâi dâm hi en sâ hlak inlâ chu, ziek kawp lê ziek ṭhê chungchângâ ei chiengkuong lona hâi hi, ṭhahnem tâwk tak ei inthiel fâiin ei ching fel thei ring a um.

Thupuiâ ka ihmang thumal, ‘biekin’ bt. ‘biek in’ ching fel ding chun, bêngbereptû lê ṭawng bung hran hran (parts of speech @ word class) ei itî hâi hi hril sâ ṭûlâ um chu a nih.

Ei hriet seng angin, ṭawng bung hran hran hâi hi chu, thumal tin hin mâni khâtâ umze nei vawng an nih. Ṭawng bung hran hran angâ ei hmang phât chun, thumal dang lê ziek kawp a rem nawh. Nuom chun, inthlawptir lê inzuitir thei an nih. Amîruokchu, ziek kawp ngâi lo hrim hrim ding an nih.

Leh! Ei thumal ‘IN’ hi teh? Thumal dang lê ziek kawp hlak ding am ziek kawp ngâi dêr lo ding lem?

Ei thupui tak ei hril zawm hmâin, hriet ding pawimâw êm êm la hei zep sâ zau lang ṭhâ’ng a tih. ‘Biek’‘In’ hâi hi ṭawng bungâ an ngîrhmun chu hieng ang hi a nih:

Biek = (noun) vâ’n biekpui tak. The object of worship, the person, being spoken to.

(Verb) inbiekpuinâ. The act of worship, speaking.

In = (noun) chêngna hmun. House, hut, hutment, residence, utility structure, building.

(Verb) îmu nei, tui dâwn. Sleep, to sleep, to be asleep, to drink.

(Pronoun) nangnî. You, your.

(Reflexive verb) thil thâw inhriltirtuâ hmang. Thil thâwtû lê a thil thâw sukzawmnâ, hrilnâ. To cause to, to enable to.

A tâwi zawngâ hril chun, ‘IN’ hi thumal dang leh ziek kawp hun a um â, ziek ṭhê hun a um bawk. Thupuiâ ka hung hmang, inchuonâ um hnuoi charâ ziek, ‘IN ’ umze dang dang, kâwk dang dang a nei ka hung suklang poa khawm khin a dawna chu a um dêr tah. Ei ṭawnga hin, a tlângpuiin, ‘IN’ hin zie palî a nei. Chuong hâi chu:

  1. Hming (noun).
  2. Mi pakhat nêkâ tam hrilnâ (plural pronoun).
  3. Thil thâw (verb).
  4. Affix (prefix & suffix) @ bêngbereptû (hma bel & hnung bel).

‘IN’ hi, noun, pronoun, verb hâi ei inkâwktir phât chu, a hranâ ngîr ding; inmal tlattir ding; thumal dang lê ziek kawp loin, a khâtâ um hlak ding a nih, thumal bung hran hran ei itî hâi kha an nih. 

A nuhnung tak, a palîna zie, ‘bêngbereptû’ ei inputtir phât leh, ‘noun, pronoun, verb’ nînâ vawng ta loin, a khâtâ ngîr thei lo a hung ni ta lem hlak. Thumal puitling zie a put tâk nâw lei a nih. Chû leiâ, thumal dang, thumal ṭobul (root) ei itî, pangâ inkawptir a hung ṭûl ta hlak a nih. Thumal dang pangâ a va kawp phât leh, a thumal va kawpna umzie sukdanglamin, thumal thar, umze thar nei a hung pieng ta hlak a nih.

Hriet buoi thei ding a um hlak leiin, zâwna um thei hlak chu, “A kârchâng leh, hmâ tieng ei bel. A kârchâng hnung tieng ei bel. A kârchâng, a khât chauin ei inngîrtir vak. Hieng angâ thlier hran thei dân lê hmang dân indik lem hi ieng tiin am hre thei ei ti â” tî hi a nih. Awlsam deuâ hriet thei dân chu, a chungâ ka hung suklang ta ang khan, thuchângkim i rem tuma khan, ‘house, sleep, you’ i inkâwktir nuom nâw po kha chu, hnung bel vawng el hlak ding a nih. Hieng angâ thâw hin, ṭhel lê ziek suol a um ngâi nawh.‘IN’ hi bêngbereptû sin ei inthâwtir phât chu, hieng ang hin zie a nei hlak:

(i) Thumal hmâ tieng bel. Hma bel (prefix).
(ii) Thumal hnung tieng bel. Hnung bel (suffix).
(iii) Ram dang ṭawng, thil, mihriem thil thâw, hming lê zât (number) hrilna hmuna hâi chun hyphen (-) hmangâ inkawptir a ni hlak.

Ei thupui lê inhmein, hnung bel chungchâng chau thlang dawkin, hei hril ei tih. ‘IN’ hi hnung belâ ei hmang phât chu, thil pahni hrilnain ei hmang bîk deu tak hlak. Chuong hâi chu:

(i) Hmangruoâ hmang thil (Instrumental Case).
(ii) Thil thâw (verb).

A sin thâw dân hi, a hnuoiâ thuchângkim entirnâ hmangin hei en sin ei tih:

Hmangraw â hmang thil: ‘Noun’ ‘in’ hriet hran theina dingin, hyphen (-) hmangâ zawm an nih. ‘In’ ei hei bel char hin, ei va belna thumal sukdum bîk hâi hi hmangruoin ei hmang tî ei hung hriet thei a nih.

Lung (stone): Lung-in vatê hâi saw hei dêng rawh.
Lung-in vatê a per thlâk.
Lung-in sakei a del hlum.

Tui (water): Tui-in insil rawh.
Tui-in puon sâwp rawh.
Tui-in i bâu ṭhuo fâi rawh.

Chem (machete): Chem-in sâ kha hei chan nâwi tâ.
Chem-in ruo kha sât rawh.
Chem-in hmêruo ât rawh.

Ke (leg): Kê-in lâwn ei ti â, tlân ei tih.
Kut (hand): Kut-in bû bâr hlak ding a nih.
Mit (eyes): Mit-in thû tam tak a hril thei.
Nakâwr (ears): Nakâwr-in thû dawng hlak.
Phîng (stomach): Phîng-in ei bu fâk a chip nâwi hlak.

Thil thâw (reflexive verb):     ‘Thâwtû’ (subject) lê ‘in’ hriet hran theina dingin, hyphen (-) hmangâ zawm an nih. A ṭhen chun hyphen (zawmnâ) hmang lo khawmâ ei ziek kawp tho hlak. Hyphen ei hmang nâw chun, hming dang hmêl hung put thei a ni hlak. ‘In’ ei hei bel char hin, ei va belna thumal sukdum bîk hâi hi, thâwtû (subject) lê an thil thâw (verb) ei hung hriet thei a nih.

Lal Solomon-in Pathien tempul ding a bâwl.
Pathien-in a nâu hâi a ensan ngâi nawh.
Vawk-in a kuong a nawr.
Bâwng-in hlo a pet.
Âr-in bû a chuk.
Kêl-in machî a liek.
Mei-in sâ kha lo râw rawh.

Thuchângkim dang:

Kei-in hung ziek vawng ka tih.
Nang-in lo hril lem rawh.
Annî-in thâw dê ni hâi.
Amâ-in hung châwi lem râw se.
Pathien i biekin ieng am i hril hlak?
Thû i hrilin, ieng thû tiengpang deu am i hril hlak?
Bû i fâkin, i khawp tâwkin i fâk hlak am?
Tui-in i insilin, insukfâi zie rawh.
Sa hi sukṭâwlin a dai sawt nuom el.
Pathien thil thâw theinain a sukdam.
An pathien biekin a san thei nawh.
Ka biekin a mi ûksak nawh.
An pî le pû hâi milim biekin umzie a nei nawh.

Hieng ang hin, hmangrawâ hmang annâwleh thil thâw hrilnaâ ei hmang phât chun, ‘IN’ hi thumal ṭobula khan va hnung bel pei hlak ding a nih. Ei hnung bel nâw chun, a chungâ hril â um ang khan, ‘house, sleep, you’ tî a hung kâwk pei el hlak a chu nih. Entirna thuchângkim pakhat dang hei en sin nâwk ei tih:

“In ina ka hung lêng tumâ chu, in lo in vawng leiin, to ṭawkin ka kîr nâwk dai.”

Hî thuchângkimâ ‘in’ hmasa tak hi, mihriem pakhat nêkâ tam hrilnâ, ‘plural pronoun’ kha a nih. A dawt charâ, ‘a’ va kawpnâ ‘in’ hin, material noun, ‘house’ a kâwk. A pathumnâ ‘in’ khawm hi ‘plural pronoun’ tho a nih. A palînâ, a tâwp takâ ‘in’ hin, thil thâw (verb) ‘sleep’ a kâwk vê thung a nih.

‘IN’ hmangâ ṭawng bung hran hran entirna dang:

In (house) ka bâwl tum deuâ.
Ka îmû a suok êm el. Va in (sleep) ka tih.
In (plural pronoun, you, nangnî) vêngâ hun inzin ka nuom.

Hi lei hin, Hmâr ṭawng kalhmang (grammar) dân hmang indik ei nuom a ni chun, ieng ‘IN’ (building, structure, house) khawm ni sien, thumal dang lê ziek kawp loin, a hranâ ziek hlak ding a nih. A hnuoiâ ‘IN’ hâi khu ei ziek kawp chun, ‘house, building, structure’ kâwk ta loin, khî a chung tiengâ hmangruo lê thil thâw an hung kâwk pei el hlak ding chu a nih.

Lalpâ biekna in.
Lalpâ in.
Pathien in.
Pathien biekna in.
Pathien biek in. Sâp ṭawngin, ‘church’ a nî leiin, ‘biekin’ tiâ ziek ding ni lo. Ei ziek kawp chun, ‘in’ hi hnung bel hung niin, a sin thâw lê umzie khawm a hung danglam ding a nih.
Inkhâwmna in.
Ṭawngṭâina in.
In bâwng in. Sâp ṭawngin, thumal pakhat chau, ‘shed’ a nî lei sekin, ‘bâwngin’ tiâ ziek ding ni lo. Ei ziek kawp chun, ‘in’ hi hnung bel hung niin, a sin thâw lê umzie khawm a hung danglam ding a nih.
In vawk in. Sâp ṭawngin, thumal pakhat chau, ‘sty’ a nî lei sekin, ‘vawkin’ tiâ ziek ding ni lo. Ei ziek kawp chun, ‘in’ hi hnung bel hung niin, a sin thâw lê umzie khawm a hung danglam ding a nih.
In âr in. Sâp ṭawngin, thumal pakhat chau, ‘coop’ a nî lei sekin, ‘ârin’ tiâ ziek ding ni lo. Ei ziek kawp chun, ‘in’ hi hnung bel hung niin, a sin thâw lê umzie khawm a hung danglam ding a nih.
In kêl in. Sâp ṭawngin, thumal pakhat chau, ‘shed’ a nî lei sekin, ‘kêlin’ tiâ ziek ding ni lo. Ei ziek kawp chun, ‘in’ hi hnung bel hung niin, a sin thâw lê umzie khawm a hung danglam ding a nih.
Thanga in khawlâi am a ni â?
In ka bâwl tum deuvâ.
In biek in chu a lien khawp el.
Biek in-ah kan inkhâwm.
Mi suol chu lung in-ah an khum.
Piter chu tâng in-ah an khum.
Bu fâkna in.
Châwl hâdamna in.
in hi châwl hâdamnain kan hmang.
Dak (post office) in.
Hi tû in am a ni?
Khrîstien hâiin, Pathien an biekin (speak to, pray to) an inpâwlpui nuom phât leh, Pathien biek in (church) an pan hlak. (hî thuchângkim sûnga ngêi khawm hin, ‘in’ hnung bel lê bel lo sin thâw dân chu chieng deuâ hmû lê hriet thiem thei chu a nih)

Sâp hâi lê ei thumal inang nâwna leiâ têkhî thei lona san pakhat chu, annî chun, ‘in’ seng seng khawm, hming dang an hei phuok el thei hlak hi a nih. A chunga khawm khin, chuong ang hming dang dang – shed, sty, coop tî hâi an zuk phuok el.

‘IN’ hnung bel sin thâw dân ei chieng zuol theina dingin, Tirko Thilthâw hâi 7:59 ziek hei en sâ zau ei ti ie.

Chuongchun Stefan-in, “Lal Îsû, ka thlarâu la rawh,” tiâ Pathien a ko lâiin lung-in an dêng ta mur mur â.

Stefan-in:   Hi takâ ‘in’ hi thil thâw inhriltirtuâ hmang a nih. Thil thâwtû (subject) lê a thil thâw (verb) sukzawmnâ, hrilnâ a nih. Sâp ṭawng chun, action word khawm an tih. A ṭawng bung bîk chu, ‘reflexive verb’ a nih. ‘Stefan in’ tiin ziek ṭhê inlâ chu, thil pathum hung kâwk nâwk dai thei ding angâ inlang chu a nih. Chuong hâi chu – house, sleep, you (plural pronoun) an nih.

Lung-in:     Hi takâ ‘in’ hi hmangrawâ hmang a hung ni tah. Sâp ṭawng chun, instrumental case an tih. ‘Lung in’ tiin ziek ṭhê inlâ chu, tâng in, prison ei tî kha a hung kâwk nâwk dai ding a nih.

Thu tlângkâwmnâ:

A tlângpuiin, ‘hming’ (noun) pahni indawt a um chun, a hmasa lemin, a nuhnung lem nîna kha a hril fie (qualify) hlak a nih. Noun hi hril fietû adjective bo chun, a nîna tak, ieng ang noun chie am a ni â tî hriet thei a ni ngâi nawh. Hieng hâi pahnî hi, vâṭhu tuok angâ inthlawpin, inzuiin, ziek hran hlak an nih tî khawm ei hriet seng ring a um.

Entirna dingin, ‘Hmâr ṭawng’ tî zieka hin, ‘ṭawng’ (noun) tî ringawt hin fie hnê lo a nih. Ieng ṭawng am ei ti chun, a ṭawng neitû (hnam/chî) kha ziek a hung ṭûl ta hlak a nih. A ṭawng neitû chu, ‘Hmâr’ (noun) a nih. ‘Hmâr’ tî thumal hin, ṭawng kha a hung hril fie hnungin a nînâ indik tak a hung chieng thei ta chau lem a nih. Hi takâ noun hmasa lem chu – ‘Hmâr’ thumal hi a nih. Hril fiena sin a hung thâw tâk leiin, noun kha adjective-in a hung inchang ta lem a nih. Chuong ang huna chun, a hming khawm, noun ni ta loin, adjectival noun tiâ ko a hung ni ta hlak. Hming siem danglamtû (noun modifier) tiâ ko thei khawm a nih.

Thu khârnâ:

Hieng ang char hin, ‘biek’‘in’ thumal hâi khawm hi an ni vê tho. ‘Biek’ (noun) thumal khan adjective sin thâwin, ‘in’ (noun) kha ieng ‘in’ chie am a ni â tî a hung hril fie a nih. Hi takâ noun hmasa lem chu, ‘biek’ hi a nih. A sin thâw lei hin, a hming khawm, noun ni ta loin, adjectival noun tiâ ko a hung ni ta hlak. Hming siem danglamtû tî khawmâ ko thei a nih.

Hieng ang tho hin, biek (verb) thumal kha noun nînâ inneitirin, noun angâ hmangin, hril fiena sin adjective angâ hung thâwin, in (noun) kha ieng ‘in’ chie am a ni â tî a hung hril fie a nih. Verb hi hieng angâ hmang a ni phât leh, gerund tiâ ko a hung ni ta hlak. Chû umzie chu, ‘gerund’ hin, ei hmang dân izirin verbnoun nînâ a nei vê vê tînâ a nih.

          Chuleichun, ‘biekin’ tiâ ziek ding ni loin, ‘biek in’ tiâ ziek ding ni lem a tih. A chungâ hril fienâ pêkâ um hâi khin, Hmâr grammar dân bâw se loin, ei ṭawng kalhmang zui lemin, a sukdet lem hman hman a nih. A nîna khawm, hming hlawm inhawng (open compound noun) tî thei ni bawk a tih. ‘IN’ dang hâi le khawm ziek dân an inkhuong ruol leiin, a bul tiengâ uniformity & consistency chungchâng hrilâ lo um khawm kha a zui indik thlap a nih.

          Ṭawng kalhmang ziek dang danga hâi khawm, ‘biek in’ tiâ ziek a nih.

Published inHmâr GrammarThumal siem dân

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: Content is protected !!